En toen was het mijn lichaam die op de rem trapte

Het is inmiddels 5 jaar sinds mama ziek werd en een half jaar later overleed, maar ook zuslief ziek werd en plotseling overleed. Vijf jaar waarin ik door ging en overleefde. Jaren waarin ik mezelf op de been hield, simpelweg omdat ik weinig keus had. Kinderen, een drukke baan, naasten die om aandacht vragen en sociale contacten die je in stand houdt. Jaren waarin ik dacht dat het prima ging, dat ik de verliezen wel kon dragen, zolang ik er maar niet teveel aandacht aan besteedde. Jaren waarin ik dacht dat het verlies doorléven niet nodig was, zolang ik maar door bleef gaan met leven.

Totdat dóórleven níet meer vanzelfsprekend was

Na de zomervakantie van 2025 trapte mijn lichaam ineens op de rem. Ik had weinig motivatie om weer aan het werk te gaan en mailtjes beantwoorden voelde als een enorme opgave. Omdat de moeilijkheden van thuis me al vaker in de weg hadden gezeten om mijn werk te kunnen blijven doen, besloot ik naar de bedrijfsarts te stappen met de vraag “hoe zorg ik dat hetgeen me thuis overkomt, mijn werk niet beïnvloedt? En andersom: “hoe zorg ik dat ik in mijn werk ruimte heb voor alles wat me thuis overkomt?”. Geen intentie om minder te gaan werken of me ziek te melden, gewoon een vraag om hulp van een deskundige.

De betreffende bedrijfsarts constateerde een verminderde en wisselende belastbaarheid, en een dysbalans in energie. Om het risico op volledige ziekmelding te verkleinen, adviseerde ze tijdelijk minder te gaan werken. Een maand later werd dit een officiële ziekmelding via een tweede bedrijfsarts, die zelfs adviseerde om een absoluut minimum aan uren te werken. Waar ik dacht dat dat tot verlichting zou leiden en aan het werk blijven me goed zou doen, kwam ik er gaandeweg achter, dat juist dat hetgeen was wat nog meer onrust gaf. Want wat doe je nog wel in de uren die je werkt en wat niet? Wat doe je op een dag waarop werken echt niet gaat, of je juist wél lekker in je vel zit? En als de kinderen elke middag thuiskomen en om aandacht vragen, hoe ga je daar dan mee om, als je écht tijd voor mezelf nodig hebt en de mogelijkheden qua oppas beperkt zijn?

Het begin van een zoektocht

Zodoende bleef ik maandenlang worstelen met soms wel, maar vaak niet werken, wat op zich al de nodige zorgen gaf. Want wat doe je als de drive die je altijd had, ineens verdwenen is? Als de stroom aan ideeën die je hoofd altijd overspoelde, ineens ophoudt te bestaan? Als je een afspraak met fijne collega’s liefst zo snel mogelijk wilt afronden en naar kantoor gaan een steeds grotere opgave is? Als je niet meer mee kunt komen in wat het werk van je vraagt en je niet langer kunt voldoen aan je eigen standaarden? Ik voelde spanningen in mijn lichaam, had regelmatig last van oorsuizen, sliep slecht, piekerde veel en had vaak zere ogen. Bovenal was ik doodmoe.

Langzaam begon ik deze maanden te beseffen hoe ver ik de afgelopen jaren over m’n grenzen ben gegaan en hoeveel alles van me gevraagd heeft. De periode van mantelzorgen in Apeldoorn, terwijl er thuis kleine kinderen rondliepen en corona nog in volle glorie aanwezig was. Het overlijden van mama en daar bovenop de ziekte en het overlijden van zuslief. Verlies wat ik pas veel later écht ging voelen en ruimte voor voelde om bij stil te staan. Rouw die zich heeft opgestapeld, wat sowieso al ingewikkeld is. Maar ook is het mantelzorgen van mama, het nachtelijk waken en het daadwerkelijke moment van overlijden van zuslief, een vorm van trauma wat zich niet zomaar laat vergeten.

Even zo groot is de zoektocht in ons leven als gebroken gezin. De zorgen om een papa, een zwager en de kinderen van zuslief. Nieuwe partners, huizen die veranderen, spullen en herinneringen die vervagen of verdwijnen, terwijl ik juist zo hard op zoek ben naar houvast en stabiliteit. Ik zoek een nieuwe weg in een gezin met lege stoelen en littekens, verjaardagen met ander gezelschap, een invulling van sterfdagen, een graf dat voor beide ontbreekt. Het is zoeken naar een andere vorm van verbinding en samenzijn met de mensen die nog over zijn.

Wat mij gaandeweg ook duidelijk werd, is dat ik al veel langer overvraagd ben dan alleen de afgelopen vijf jaar. Dat er in de afgelopen 20 jaar dusdanig veel impactvolle levensgebeurtenissen plaatsvonden, dat het niet gek is dat mijn lichaam uiteindelijk op de rem trapte. Van een verhuizing naar Amsterdam tot trouwen en 3 jaar later weer scheiden. Van alleen komen te staan in de grote stad, waarbij ik letterlijk met koffers over straat sleepte van het ene naar het andere tijdelijke onderdak. Van de aankoop van een eigen huis tot een nieuwe relatie, twee kinderen en uiteindelijk de verhuizing naar een hele nieuwe (dorpse) omgeving. Van een vertrouwde werkgever verlaten tot 4 keer toe een nieuwe baan gestart zijn. Van veel vrienden achter me hebben moeten laten, tot de zoektocht naar nieuwe contacten in het nieuwe dorp. Door dit alles al twee keer eerder uitgevallen, een marathon gelopen en toen corona met ouders ver weg. En zelfs in de afgelopen 5 jaar kwam daar een intensieve opleiding bij, verontrustende gezondheidsklachten, de uitdagingen met Jelle en bijkomende gesprekken met school, allerhande instanties én de uiteindelijke diagnose van autisme.

Rouw verandert wat je aan kan

Al jaren is het een zoektocht naar wat rouw met me doet en wat dit verlies met zich mee brengt. Welke hulp is er en wat helpt me verder? Welke relaties zijn er nog en hoe ga ik daarmee om? De zoektocht met wie ik erover kan praten en de constatering dat het een verdomd eenzaam proces is. Niet alleen vanwege het feit dat het voor een ander moeilijk inleven is in wat zo’n groots verlies met je doet, maar ook het feit dat verlies sowieso voor iedereen anders voelt en voor ieder een andere betekenis heeft. Rouw heeft impact op mijn sociale batterij, mijn geduld, mijn energie en mijn grenzen. Soms van de ene op de andere dag. En dat is ontzettend frustrerend als je gewoon door wilt. Mijn leven ziet er anders uit en dat doet pijn. Dingen die ik vroeger makkelijk deed kosten nu energie. Een avondje met vrienden is soms uitputtend, van een volle werkdag ben ik dagen later soms nog moe, keuzes maken voelt vaak overweldigend en een simpel gesprek vraagt concentratie die ik niet altijd meer heb. Het frustrerende is dat ik er van buitenaf gewoon uitzie en niemand ziet wat het me kost.

De zoektocht maakte duidelijk dat ik de afgelopen jaren uitgeput raakte, niet alleen van de verliezen zelf, maar vooral ook van de impact die daarop volgde. De impact op familie aangelegenheden die het jaar door voorbij komen, de impact op ons gezin, sport, werk en sociale contacten. Alles wat nu anders voelt dan voorheen. Uitgeput van hoe het voelt om een zusje te zijn zonder grote zus, het verder moeten zonder de (al dan niet fysieke) zorg van een moeder en de wetenschap dat ik op een gegeven dag de enige ben die over is in ons gezin, nu ook zuslief er niet meer is. Uitgeput van de zorgen om anderen en de veranderde verantwoordelijkheid die ik daarbij voel. Uitgeput van het traject met Jelle, achterstallig onderhoud in huis en het verlies van een fundament. Uitgeput van de grote zoektocht in een wereld waar haast alles niet meer voelt zoals het was.

Ik mis de oude ik

Inmiddels zijn we een jaar verder en ben ik vooral op zoek naar de versie die ik ooit was, zowel in mijn werk als privé. Ik ben erachter dat rouw by far het meest complexe is dat ik ooit meegemaakt heb. Ze zeggen ook wel dat je na een impactvol verlies nooit meer helemaal de oude wordt, dus misschien moet ik juist op zoek naar wie ik nú ben. Iemand met een ander verhaal en een veranderde blik op het verleden, het heden én de toekomst. Veranderingen die in elke dag doorwerken, of ik het nou wil of niet.

Zij die wij verliezen zijn nooit meer waar ze waren, maar altijd waar wij zijn.

Een jaar verder. Hoewel het langzaam weer een beetje bergop lijkt te gaan, voel ik dat ik nog een weg te gaan heb. Mijn verlangen naar vertraging en ruimte om even niets te hoeven blijft onverminderd groot. In rouw moet je al zoveel en uiteindelijk doet verlies ook gewoon ontzettend veel pijn. Mijn brein vecht constant naar controle en voorspelbaarheid, dat alles weer “normaal” wordt. Terwijl de wereld om mij heen doorgaat, staat een deel van mij nog steeds stil bij wat er gebeurd is en probeert mijn geest een werkelijkheid te begrijpen die niet klopt.

In alles waarin ik zoek naar de oude, ben ik ook op zoek naar de nieuwe ‘ik’, zowel in mijn werk als privé. Er zijn dingen veranderd, er zijn dingen veel minder belangrijk geworden dan voorheen en er komen nieuwe dingen voor in de plaats. Maar ook dat is weer een heel nieuw proces van afscheid nemen en leren om in al dat gemis het moois te zien en verder te gaan.

Stapje voor stapje.