Ik weet het nog goed, deze avond precies 5 jaar geleden. Jelle was 4 jaar oud en Mees net 2. Het eerste jaar dat we met ons gezin Pakjesavond vierden. Nu, 5 jaar verder, is het inmiddels wel duidelijk dat Pakjesavond met je eigen kinderen anders voelt dan hoe het vroeger was, toen ik deze avond zelf als kind beleefde. Maar ondanks dat, wordt Pakjesavond nooit meer zoals het ooit was.
Op 18 november 2020, precies 2 dagen voordat Mees 2 jaar oud werd, werd mama naar verpleeghuis Pachterserf gebracht. Na een hectische periode van mantelzorgen, gaf dat gek genoeg een klein beetje rust. Zodoende dacht ik dat Pakjesavond dat jaar een goed idee was, het hoorde wat mij betreft immers bij de opvoeding van de kinderen. Ik weet het nog goed, we hadden last-minute Pieten uit het dorp geregeld en papa kwam bij ons logeren om het samen te vieren. We deden alsof er niets aan de hand was, waren nog aan het bijkomen van alle zorgen en hectiek in de maanden ervoor, niet wetende wat ons in de maand erna te wachten stond.
Het was die avond een gemaakt feestje, echt genieten lukte niet. Het was (uiteraard) niet zoals toen, zoals het altijd voelde bij mijn ouders thuis. Zoals vroeger zou het sowieso nooit meer voelen, want nu was ikzelf de ouder met kleine kinderen, die de magie moest zien te creëren, magie die ver te zoeken was. Die bewuste avond 5 jaar geleden was tegelijkertijd ook ons eerste samenzijn met alleen papa, zonder mama. Misschien dacht ik, hoopte ik, dat mama er een volgend jaar gewoon weer zou zijn, echt beseffen deed ik het op dat moment nog niet. Toch voelde die avond, Pakjesavond 5 jaar geleden, alles behalve als een fijn samenzijn.
Sindsdien daagt het leven me uit. Is de combinatie van Mees z’n verjaardag, gevolgd door de lange aanloop naar Sinterklaas en de sterfdag van mama in het vooruitzicht, alles behalve een fijne tijd. Doet dit hele Sinterklaasfeest me denken aan de foto van mama in Pachterserf, die de verpleging ons die dag stuurde. De foto van 5 december, waarop ze met een lege blik staart naar een foto van ons gezin, in een lijstje die voor haar op tafel staat. Een tafel vol met dementerende ouderen, waar mijn moeder niet tussen hoorde. Blijkbaar kreeg ze die foto als Sinterklaascadeau in het verzorgingstehuis. Een foto die eeuwig op mijn netvlies gegrift staat, want wat zou er door haar heen gegaan zijn op dat moment? Zou ze geweten hebben dat het Pakjesavond was, had ze graag bij ons willen zijn, herkende ze ons überhaupt nog, of kon ze zich door haar ziekte echt niets meer herinneren? We zullen het nooit weten. Het enige wat ik weet, is dat ik – met de kennis van nu – die avond zoveel liever bij haar geweest zou zijn, dan gemaakt Pakjesavond vieren met een paar namaak Pieten bij ons thuis in Leimuiden.
En zo voelt Pakjesavond elk jaar opnieuw als een toneelstukje. Niet alleen omdat het daadwerkelijk een toneelstukje is, maar ook omdat het gemis van mama en mijn herinneringen aan deze bewuste avond 5 jaar geleden, me simpelweg teveel in de weg zitten. Het uit m’n tenen moet komen om deze avond echt een gezellig samenzijn te laten zijn. Omdat de magie die ikzelf ooit beleefde totdat ik zeker een jaar of 20 was, me terug brengt naar een tijd waarin alles nog goed was en mama nog dichtbij me was. Omdat het verpleeghuis Pachterserf me nachtmerries geeft, inclusief die bewuste dag in december. Zodoende is Pakjesavond er voor de kinderen en de mensen om me heen. Ik doe m’n best, maar voor mij hoeft het niet.
Laat het maar snel Kerst worden. Cadeautjes onder de boom en bouwen aan een nieuwe traditie met nieuwe herinneringen. Een nieuwe start.
Mamma Liefde 