Vandaag stond er een afspraak met de bedrijfsarts gepland, omdat ik eerder deze maand besloot dat het zo niet langer gaat. Drie jaar na het overlijden van zuslief is het gemis groter dan ooit en heeft het intense verdriet nog altijd onvoldoende zijn weg naar buiten weten te vinden. Dus startte ik een nieuwe poging tot het vinden van de juiste hulp, een duwtje in de juiste richting. Iemand die met me mee kan denken wat goed is en wat niet. Hoe ik werk niet laat leiden onder datgeen wat er gaande is en wat ik doe als dat wel zo is. Zodoende sta ik nu voor een keuze: ga ik verder op deze weg, of trap ik even op de rem?
Al sinds het overlijden van mama en zéker toen die van zuslief er bovenop kwam, ben ik zoekende: waar vind ik steun, wie vertelt mij wat te doen en hoe pak ik het leven weer op? Zo vlak na zo’n eerste verlieservaring heb je de hoop dat er een handboek is, dat er mensen zijn die de wijsheid in pacht hebben, dat het vanzelf wel duidelijk wordt hoe hiermee om te gaan, wat helpend is en wat niet. Maar al snel blijkt dat dat handboek er niet is, dat niemand het je kan vertellen en je zelf moet zien te voelen waar je behoefte ligt. Inmiddels is het al lang en breed duidelijk dat rouwen een verdomd eenzaam proces is, waar je zelf je weg in moet zien te vinden. Laat ik nou net iemand zijn die teveel in z’n hoofd zit, dingen (over) analyseert en moeite heeft om écht te voelen waar het om draait en daar de juiste keuzes in te maken.
Net zoveel moeite heb ik om naast al het verlies, terug te kijken op de mooie herinneringen die er nog wél zijn én vooruit te kijken naar een leven met de mensen die er nog wél zijn. Is dit gek, zo relatief kort na het afscheid van een leven lang samen? Als ik terug kijk zie ik vooral de korte termijn, de periode van ziekte en alles erna. Daarbij heerste er al een tijd Corona, dus ook vóór dat ziekbed van mama, zagen we elkaar niet zoveel. Voor de mooie herinneringen, moet ik zo een jaar of 7 in de tijd terug.. Zo eenvoudig is dat niet.
“Denk je ook een beetje aan jezelf?”
Hoe vaak ik die vraag gehoord heb.. vandaag nog. Zelfs de bedrijfsarts zei op basis van één intake: “Ik hoor dat je altijd met anderen bezig bent, zelfs op je werk”. Maar weet je dat je met de vraag “Denk je ook een beetje aan jezelf?” nog al wat verlangt, van iemand die doorgaans moeite heeft om er voor zichzelf te zijn? Iemand die van nature geneigd is om er vooral voor anderen te zijn? Niet persé uit druk, maar gewoon uit liefde en betrokkenheid? Eigenlijk leg je daarmee nóg meer druk op de schouders van iemand die van nature al veel druk voelt van buitenaf. Ik heb namelijk geen idee hoe ik voor mezelf zorg. Een kopje thee? Een uurtje in bad? Sporten, wat ik al doe? Daarbij is ‘voor jezelf zorgen’ in de basis al een uitdaging met kleine kids en op dit moment ook een partner die meer dan fulltime werkt.
Overigens is het aan mezelf denken het probleem ook niet, het denken omzetten in doen echter wel. Ik leg de lat al snel (te) hoog, het moet groots zijn, effect hebben en zichtbaar iets bijdragen, waardoor de drempel vaak te hoog is om überhaupt te beginnen. Tegelijkertijd vergt het leven om me heen op dit moment veel aandacht. Zitten er dagelijks dusdanig veel todo’s in m’n hoofd die ik eerst afgevinkt moet hebben, voordat ik ruimte voel om datgeen te gaan doen wat voor mij belangrijk is. Zodoende blijft het gevoel van onrust en onvrede in stand, kom ik nooit toe aan de dingen die er echt toe doen en begint dit steeds meer z’n tol te eisen.
De wijze woorden van mama
In juni 2021 kwam ik Zapptales tegen. Een app waarmee je onder andere Whatsapp gesprekken kunt vereeuwigen in een boek. Omdat ik de eeuwigheid van mijn telefoon niet vertrouw, besloot ik de gesprekken van mama en mij om te gieten in boekvorm met de naam ‘Mama’s Wijze Woorden’. Ter inleiding schreef ik destijds:
“Er was een afscheid zonder woorden, zonder laatste groet. Een afscheid zonder medeleven, zonder troost. Juist dat is nu zo’n groot gemis. De wijze raad, een antwoord op alle vragen, een luisterend oor op elk moment. Het boek geeft inzicht en houvast aan de woorden die er wél waren. De oneindige adviezen, de kritische blik. Om nog eens na te lezen, aan terug te denken en soms vanuit mama’s perspectief een beslissing te kunnen nemen.”
Eerder deze week bracht ik een bezoek aan de Praktijkondersteuner van de huisarts, want ook die zou me wellicht een duwtje in de goede richting kunnen geven. Na een fijn gesprek over de afweging om door te gaan of een pas op de plaats te maken, stelde ze me tenslotte de vraag:
“Wat zou je moeder nu gezegd hebben?“
Een vraag die me ontroert, want het komt dichtbij. Zo díchtbij dat wat ik zo mis, datgeen wat het gemis zo groots en moeilijk maakt: de wijze woorden van mama. Haar zorg, haar liefde, haar betrokkenheid. Ik wil het niet invullen, ik wil het horen van mama zelf. Wetende dat dat niet gaat, struin ik door het boek en lees uitspraken als: “Je hebt een heel hoog arbeidsethos”, “Niet zo roofbouw plegen op je lichaam”, “Maak keuzes”, “Leef bij de dag”, “Af en toe de boog even minder gespannen”, “Wees zuinig met je energie”, “Zeg voortaan eerst nee, dan kun je altijd nog in ja veranderen” en “Niet meer doen dan mogelijk is”. Ofwel, voor mezelf kiezen en echt even wat minder werken?
Alles overwegend besluit ik een stapje terug te doen, nadat de bedrijfsarts, de bedrijfspsycholoog, de praktijkondersteuner en nu ook mama zeggen dat het zo niet langer kan. Minder werken in de hoop weer een beetje op krachten te komen. Tijd voor mezelf, tijd voor de wereld van rouw die – naast de wereld van het moederschap – onzichtbaar maar duidelijk voelbaar aanwezig is. Tijd, zodat ik daarna de drukte van het leven weer wat beter aan kan.
Ondertussen neem ik de laatste wijze woorden van mama tot me: “Slaap lekker met warme sokken aan”, “Een lange nacht slapen met aspirine” en “Veel drinken tegen hoofdpijn”.
Maar bovenal: “Dit is jouw leven en zo ben jij”.
Mamma Liefde 
Plaats een reactie