Al lange tijd was ik er klaar mee. De strijd om de jongens van het scherm af te krijgen als er gegeten moest worden, als we op stap wilden, of als de voetbaltraining begon. Het oneindige staren naar onzinnige filmpjes van vloggende families, gamende YouTubers (inclusief het overnemen van slecht taalgebruik) en onzinnige Russische content, de panische focus op de afstandsbediening (om ‘in charge’ te zijn welk filmpje er gekeken wordt) en woede uitbarstingen om iPads die niet op tijd opgeladen zijn.
Dat overmatig gebruik van smartphones, iPads en televisie kijken niet goed is voor kinderen, wisten we natuurlijk al lang. Toch is het drukke leven van veel ouders uitdagend en is de verleiding groot als kinderen zich met behulp van een scherm een tijdje rustig weten te vermaken. Het geeft ruimte om even wat langer in bed te kunnen blijven liggen, gewoon even rustig koffie te kunnen drinken, te werken als er geen oppas is of het huishouden te doen, zonder het continue “mama, mama” geroep om je heen. Ook bij ons thuis was dit dilemma de afgelopen jaren aan de orde van de dag, vooral door mijn relatief lage energieniveau en mijn dagelijkse zoektocht naar tijd voor het gezin, mijzelf en datgeen wat er in mijn hoofd om ging rondom het verlies van mama en zuslief. Daarnaast gunde ik de jongens het plezier van een filmpje of een spelletje en is er ook zoiets als ‘sociale druk’.
Gek genoeg geeft het kinderen ongewild net zoveel stress en onrust als de ouders die ermee te dealen hebben. Er waren dagen waarop we niet eens rustig een uitje konden plannen, omdat de jongens eerder naar huis wilden óf überhaupt de deur niet uit wilden, omdat ze bang waren dat de schermtijd daarmee door hun neus geboord werd. Het allermeest zorgwekkende vind ik het feit dat kinderen zich tegenwoordig nauwelijks zelf kunnen vermaken zonder scherm, zelfs niet als ze met vriendjes aan het spelen zijn. Ze zijn de overmaat aan prikkels van hun scherm gewend, waardoor “gewoon” speelgoed te weinig uitdaging geeft. Daarnaast weten ze simpelweg niet meer wat ze aan “gewoon” speelgoed hebben en hoe ze daarmee moeten spelen.
Gelukkig is er schermtijd
Zoonlief Jelle heeft over het algemeen baat bij kaders en structuur. Om die reden besloot ik een jaar geleden al regels rondom schermtijd op te stellen en schreef ze op een blaadje, die sinds die tijd op het raam in onze woonkamer hangt. Inclusief suggesties wat ze als alternatieve activiteit kunnen doen. Die duidelijkheid en kaders helpen, omdat de jongens én wij weten waar we aan toe zijn. In vakanties lieten we de regels vervolgens weer los, want tsja, dan heb je zelf ook wel zin om even je eigen ding te doen en zichzelf vermaken kunnen de jongens immers nauwelijks (meer).
Aan het begin van dit schooljaar scherpte ik de schermtijdregels aan tot een half uurtje per (door-de-weekse) dag en stelde ik op donderdag zelfs een iPadloze dag in, als er toch nauwelijks tot geen tijd voor is, tussen de BSO en de voetbaltraining in. Daarbij zijn de schermen na het eten verbannen, omdat ook eens tijd te hebben voor een spelletje of andere vorm van quality time met het gezin. Gelukkig werd die aanpassing verassend makkelijk geaccepteerd. Daarentegen kwam YouTube er weer voor in de plaats sinds we zijn overgestapt naar Delta, omdat die stoorzender blokkeren bij Delta onmogelijk is.
Hoogste tijd voor verandering
In de herfstvakantie zaten we in een huisje op de Veluwe en besloot ik dat het klaar was. Ik zag opnieuw een item voorbij komen, dit keer van BNNVARA over de impact van schermtijd op de kinderogen en het kinderbrein. De resultaten uit deze onderzoeken zijn niet best en worden alleen maar zorgwekkender. Onschuldig ogende series als Paw Patrol met veel te complexe verhaallijnen, allerhande trucjes waardoor kinderen blijven kijken en filmpjes zonder duidelijk einde, waardoor kinderen standaard van streek raken als de schermtijd voorbij is of een iPad afgepakt wordt. Ook het feit dat een baby die al kan swipen echt geen applausje waard is en kinderen van puzzelen op een scherm niet slimmer worden. Naast de eeuwige strijd om schermtijd nu, wil ik Jelle op tijd van overmatig schermgebruik af hebben, voordat hij de leeftijd van een smartphone bereikt. Tot slot ben ik mijn eigen schermtijd ook al langere tijd beu.
Zodoende gingen we in dat huisje op de Veluwe aan een eerste gezamenlijke digital detox. Ik besloot dat de iPadtijd beperkt bleef tot 1 uurtje per dag. De jongens mochten wel onbeperkt televisie kijken, wat overigens wel beperkt bleef tot NPO3. Ik hoopte ze daarmee te overladen met ander soortige content, die ze al even niet meer gewend zijn. Zo zaten ze in die week uitsluitend programma’s als Zeppelin, Waku Waku en Jeugdjournaal te kijken en alsnog aan de buis gekluisterd, zo leuk vonden ze het. Ik hoorde zelfs vreugdekreetjes bij het zien van Buurman & Buurman, Bing en Peppa Pig. Bij Sesamstraat kwam het passende onderwerp ‘vervelen’ aan bod. Over dat dat best lastig is, omdat je dan echt aan helemaal niks leuks mag denken. Het ging over ‘een voetbalwedstrijd verliezen’, wat helemaal niet zo erg hoeft te zijn, omdat je de tegenstander er juist een groot plezier mee doet. Zo zie je maar hoe passend en educatief eenvoudige kinderprogramma’s kunnen zijn!
De koe bij de horens gevat
In de auto onderweg naar huis heb ik direct ons Netflix abonnement stopgezet. Deze was lange tijd gehackt, waardoor we daar toch al zeker 2 jaar niet naar keken. Ik bereide de jongens erop voor dat ze in het weekend voortaan nog maar 1 uur iPad per dag mogen kijken én YouTube verbannen wordt uit ons huis (zélfs de kids variant, want die is al net zo erg). Stiekem had ik de schermtijdinstellingen op hun iPads er zelfs al op aangepast.
Inmiddels ben ik zelfs op school het gesprek aan gegaan over het gebruik van digitale middelen, toen ik er gaandeweg achter kwam dat deze ook daar de nodige negatieve effecten heeft op kids. Niet om ze te verbannen, want er zit ongetwijfeld een didactische gedachte achter, maar wel om alert te blijven vanaf welke leeftijd en in welke vorm digitale middelen op school nodig en verantwoord zijn. In hoeverre de middelen écht iets bijdragen aan de lesstof, of ook voor leerkrachten vooral een stuk gemak zijn, terwijl de diverse onderzoeksresultaten (én de realiteit) in toenemende mate de negatieve gevolgen ervan aantonen. Mijn initiatief tot gesprek werd met open armen ontvangen.
So far so good
Inmiddels is het kerstvakantie. De aangepaste schermtijd die na de herfstvakantie van start ging, heeft zo z’n positieve weerslag gehad en ook deze vakantie komt de iPad niet vaker tevoorschijn dan de regels die buiten de vakantie van kracht zijn. Daarnaast komt YouTube niet meer ter sprake en kijken ze films via de gewone televisie. Gisteren heb ik de regels zelfs verder aangescherpt, toen bleek dat de jongens de afgelopen 2 dagen zelfs helemaal niet om de iPad gevraagd hebben. Voortaan gaat ‘ie op zondagavond in de kast en komt ‘ie er vrijdagmiddag pas weer uit.
Ik moet eerlijk zeggen dat de PlayStation deze vakantie wel veel meer in beeld is, maar daar heb ik een heel stuk minder moeite mee. Op z’n minst spelen de jongens nu samen, ook met vriendjes, en is er een stuk minder strijd als dit een dagje niet kan, of als het apparaat uit moet.
Zo zal het elke fase zoeken zijn naar de juiste balans in alles wat we doen, maar op z’n minst voelt deze balans tot nu toe steeds beter. Tegen welke uitdagingen we volgend jaar aanlopen, zien we dan wel weer.
Mamma Liefde 
Goed bezig hoor!
LikeLike