Van frustraties naar een lesje Waarnemen en Omdenken

Al sinds het overlijden van mama begin 2021 was ik op zoek naar een praktische aanpak voor deze ingrijpende gebeurtenis in mijn leven. Alsof ik het wilde oplossen, maar dat gaat bij zoiets als de dood helaas niet. Omdat rouw en alle veranderingen die er in je leven bij komen kijken, zo’n enorme zoektocht is waar geen handboek voor geschreven is, bleef ik al die tijd zoeken naar een oplossing en een aanpak. Ik kon toch niet zomaar verder gaan met mijn leven, als ik zóveel verloren had en er zóveel veranderd was? Ook de rouwcoach die ik destijds onder de arm geslagen had, was van mening dat ik moest dóórleven, maar het verlies ook moest doorléven en hielp mij in mijn zoektocht naar praktische uitingen van mijn rouw in mijn veel te drukke leven met kleine kids. Zij hielp mij inzien waarom deze verliezen voor mij zo groots en veelomvattend waren, omdat ik in mijn leven gaandeweg al zoveel verloren ben en drukte mij door de gesprekken keer op keer met mijn neus op de feiten van de impact van dit nieuwe verlies.

Hoe ouder de kinderen in de afgelopen 3 jaar werden, hoe moeilijker ik het vond om die ruimte voor mijzelf te claimen, vooral mentaal. Ik sportte veel buitenshuis, deed hier en daar ook wel een poging tot schrijven of was op een andere manier bezig met het verlies van inmiddels een moeder én een zus, maar ik merkte dat het veel energie kostte en een enorme aanslag was op hoe ik als moeder én als partner was. Dus legde ik de rouwtaken naast mij neer en probeerde zo goed en zo kwaad als het ging, verder te gaan met mijn leven en mijn gezin. In de praktijk lukte dat natuurlijk niet ‘zomaar’, werd ik (uiteraard) nog steeds voortdurend geconfronteerd met de impact van het verlies, waar ik voor mijn gevoel nog steeds “iets mee moest”. Mijn coach had dat immers zo gezegd. Ook had ik wel eens gelezen dat als je het weg stopt, het later 10x harder terug komt en je zelfs in een depressie kunt belanden, als je er niet op tijd en voldoende aandacht aan geeft. Maar wát ik er dan precies mee moest en vooral wanneer dan, als er thuis áltijd kinderen zijn die ook verwachten dat jij er als moeder voor ze bent, dat bleef een terugkerend vraagstuk.

Totdat ik de OMDENKEN podcast leerde kennen.

In de periode na mijn moeders overlijden luisterde ik veel podcasts, zoals Dag voor Dag, Ik mis je, Uur Blauw en elke andere podcast waarin ik (h)erkenning vond over de thema’s rouw en verlies. Zodoende kwam ik een tijd geleden ook de OMDENKEN podcast tegen, waar één van de opnames in het teken stond van een vraagstuk rondom rouw. De dame in kwestie had baat bij het advies om het verdriet vooral toe te laten, al was dát niet míjn grootste probleem. Ik wílde wel huilen, maar door de continue aanwezigheid van kinderen (en de onvermijdelijke aandacht die het van een moeder vraagt), bleven de emoties uit. Ook door het feit dat verdriet niet te plannen is, kwam het verdriet bijna nooit.

Dus besloot ik op 22 september vorig jaar om mijn eigen vraagstuk in te sturen:

Hoe ga ik een balans vinden tussen rouw en de zorg voor 2 kleine kinderen, een drukke baan, een druk sportief en sociaal leven en aandacht voor familie die ver weg woont? Ik zit in een constante tweestrijd tussen de rouw al dan niet tijdelijk “wegstoppen” en doorgaan met leven (omdat mijn omgeving dat van mij vraagt en ik graag weer vooruit kijk) versus erin duiken en het verdriet ervaren (wat vervolgens veel impact heeft op mijn omgeving). Rouw is een mega ingewikkeld en eenzaam proces, hoe vind ik toch een klein beetje meer rust en balans?

Nog de volgende dag kreeg ik een reactie van Berthold Gunster, dat hij me graag wilde uitnodigen in zijn studio in Utrecht, waar ik 2 weken later een afspraak had.

Zou de dag van verlichting dan eindelijk in aantocht zijn?

Overmand door vermoeidheid, emoties en een flinke knoop in mijn maag, fietste ik naar de studio aan de Oude Gracht in Utrecht. Ik wist zéker dat ik het niet droog zou houden en was vooral bang dat ik daardoor niet in staat zou zijn om een fatsoenlijk gesprek met Berthold te kunnen voeren. Niet heel gek dat al direct bij zijn eerste vraag – toen de podcast nog niet eens begonnen was – de emoties in volle glorie naar buiten kwamen. Zo dat was ik kwijt. Zo voelde het en zo bleek het ook grotendeels te zijn.

Het was een fijn en toch ook bijzonder gesprek. Ik was wat beduusd toen ik weer buiten stond. Het verbaasde mij dat de emoties tijdens het verdere gesprek grotendeels uitgebleven waren en het me ook moeite had gekost om echt vanuit mijn gevoel antwoord te geven op de vragen van Berthold. Ook wachtte ik met smart op een soort van “aha!-moment” en inzichten die ik tijdens veel andere gesprekken uit deze podcastreeks wél opgedaan had. Misschien kwam het doordat ik de meeste van zijn opnames inmiddels al geluisterd had, zijn aanpak en wijze van gespreksvoering mij inmiddels bekend waren en zijn woorden mij soms minder raakten dan ik gehoopt had. Ook zat mijn hoofd in de periode van opname zó vol, dat ik ook daardoor ongetwijfeld moeite had om bij m’n emoties te komen en alles er op dat moment uit kwam. Meer in de vorm van woorden dan in de vorm van tranen. Bovenal denk ik dat het komt doordat de oplossing veel eenvoudiger was, dan ik verwacht had. Ik verwachte (en vreesde) dat hij met allerhande adviezen zou komen, dat ik meer tijd voor mijzelf moest nemen, er even tussenuit zou moeten en andere tips, waarbij ik ongetwijfeld toch weer het gevoel zou hebben van “maar dat lúkt gewoon niet, want daar heb ik simpelweg écht geen tijd voor….!”.

Die (ongewenste) tips en adviezen bleven uit.

De Omdenkmatrix die Berthold ontwikkeld heeft, bestaat uit 4 kwadranten: Loslaten, Omdenken, Waarnemen en Oplossen. In mijn geval valt er niets op te lossen, loslaten doe ik al met de mensen die ik verloren ben, maar is in dit geval niet van toepassing op het vraagstuk waar ik mee zit. Waarnemen was zijn advies. Waarnemen dat de situatie is zoals hij is en verder gaan met leven. Zoals mama altijd zei: ‘Leef in het hier en nu’. Verdriet de ruimte geven als het komt, of dat nou thuis is of in de supermarkt, en de draad weer oppakken. Niet doorléven in de praktische zin zoals m’n coach zei, niet méér gaan schrijven dan nodig, niet verplicht allerlei andere praktische dingen doen, gewoon verder leven en het verdriet er laten zijn als het komt. Punt.

Naast het waarnemen wat Berthold aandroeg als aanpak voor rouw in het algemeen, zou ik het vraagstuk waar ik éigenlijk voor kwam maar niet als zodanig door Berthold benoemd werd, liefst wél willen omdenken. In plaats van de kinderen als een “last” te zien, omdat ik door hun aanwezigheid niet bij mijn verdriet kom, probeer ik ze nu vooral als een geschenk te zien dat zij me al die tijd op de been hebben gehouden en nog lange tijd zullen doen. Wie weet in welk zwart gat ik anders beland was…

Hoe nu verder

Ik merk dat het gesprek een half jaar geleden me ondanks de verwarring vooral rust gegeven heeft. Dat ik de bevestig kreeg dat ik niet langer actief met mijn rouw aan de slag hoef, in welke vorm dan ook. Het voelde als soort van laatste praktische actie om verder te kunnen met leven. Als vrijbrief om alle overtuigingen die ik opdeed los te mogen laten en er gewoon weer te zijn in het ‘hier en nu’. De enorme wervelwind en chaos in mijn hoofd is gaan liggen en heeft weer ruimte gegeven aan het leven.

Het is zeker niet zo dat de rouw nu ineens voorbij is, maar wel het krampachtig zoeken naar vormen om daar uiting aan te geven, het op te willen lossen of erger proberen te voorkomen. Het valt namelijk niet op te lossen en erger dan dit wordt het (hopelijk) niet. Het komt als het komt en tegelijkertijd doe ik de dingen die op dit moment goed voelen en dat is prima.

---

De opname

Of mijn opname met Berthold goed genoeg was om uitgezonden te worden in de Omdenken Podcast was geen zekerheid, al was dat voor mij zeker ook niet het doel van dit gesprek. Totdat ik eind februari – zo’n half jaar na de opname – bericht kreeg dat hij op 18 maart via de digitale kanalen verspreid zou gaan worden. Super spannend, maar ook fijn om hopelijk anderen te kunnen helpen, die in een soortgelijke situatie verkeren als ik.

De opname is hier te beluisteren: https://www.omdenken.nl/podcast.